Зермат-УЖИВАЊЕ НА СЛОБОДАТА СКИЈАЊЕ СО ВЕЛИЧЕСТВЕНА ГЛЕТКА

18/02/2025

СКИЈАЧКИОТ ЦЕНТАР ВО ЈУГОЗАПАДНА ШВАЈЦАРИЈА ВЕЌЕ НЕКОЛКУ ГОДИНИ ПО РЕД СТОИ НА ЧЕЛО КОГА Е ПОСЕТЕНОСТА ЗА ВРЕМЕ НА ЗИМАТА ВО ПРАШАЊЕ, ИАКО ЦЕНИТЕ СЕ ДОСТА ВИСОКИ. НЕ СЛУЧАЈНО СЕ СМЕТА ЗА ЕЛИТЕН, А ИДИЛИЧНИОТ ПЕЈЗАЖ ВО КОЈ СПАЃА И ПРЕКРАСНИОТ ПОГЛЕД НА МАТЕРХОРН СЕКАКО ДЕКА ПРИДОНЕСУВА ЗА СИЛНИОТ ВПЕЧАТОК. БЕЗ ИСКЛУЧОК НА ГЛЕЧЕРИТЕ И ДЕБЕЛИОТ СЛОЈ СНЕГ

 

Престижот на Зермат (Zermatt) чија посетеност во текот на зимата е огромна, пред сè поради извонредните скијачки писти во должина од 200 км, приспособени за сите категории скијачи, меѓу нив и почетниците, во голема мера се должи и на неговата сестраност, како што велат тамошните луѓе. Можностите кои се нудат всушност немаат ограничувања, ги опфаќаат сите страни на нештата. И секако, не се однесуваат исклучиво на зимската сезона. Туризмот ги опфаќа сите четири годишни времиња и покрај тоа што алпските снегови се задржуваат долго време. Скијањето во март и април е вообичаено, па дури и во мај и во другите месеци од годината.

Спуштањето по падините мора да се доживее, уживањето на слободата не може да се опише, исто како и чувството на добро расположение што го побудува и величествената глетка на Матерхорн (Matterhorn) и шетањето низ гратчето во кое има стотина хотели со различна категоризација (повеќето се луксузни), каде што можете да испиете и по една чаша вино…, раскошни куќи наменети за одмор, без исклучок на домовите за живеење на околу 5.800 лица. Се разбира, вниманието ќе ви го свртат и рестораните во внатрешноста на планината, од прва класа. Иако нема сообраќајница во Зермат, достапноста воопшто не е тешка. Продавниците се богато снабдени, поради што и секогаш се полни со муштерии, особено сувенирниците. И останатото, секако. Шармот му е другото име на гратчето.

ЗИМСКА ИДИЛА ВО СЛАБАТА СВЕТЛИНА НА НОЌТА

Се наоѓа во југозападниот дел на Швајцарија, во кантонот Вале (Valais) – близу границата со Италија. Поврзаноста со Червино (Cervino) на другата страна од границата е природна, логична бидејќи сепак се работи за планински вериги. Затоа информациите доста често се однесуваат на обата ски-центри, не разделувајќи ги. Но, кога е транспортот во прашање, со воз од Сион се стигнува за еден час, од Цирих за три и пол часа, од Базел/Женева за три часа и четириесет и пет минути, отприлика. Сместувачките капацитети се во самото гратче, на надморска висина од 1.620 м. Порано се водело како село, мештаните работеле полјоделство, одгледувале говеда, живина…, за свои потреби. Некои обори се сочувани, исто како и дрвените колиби. Ќе ги забележите во тесните сокаци што се издвојуваат од главната улица, шеталиштето. А прошетката по нив, пак, ќе придонесе да си споменувате за незаборавната идила од зимните ноќи. Месечевата светлина и алпските снегови, заедно ќе ве привлечат на еден шармантен начин, восхитувачки. Ресторани, кафулиња има во изобилство, за уште попријатно чувство, секако – за да се одржи рамнотежата со амбиентот. И денски, без сомневање. Тогаш погледот на Матерхорн е навистина прекрасен, истакнувајќи се со сета своја убавина. Неговата висина е импресивна, 4.478 м. Заради величественоста на глетката, мостот и дворот на црквата постојано се полни со туристи кои фотографираат, неоспорно и Rothorn чиј видиковец е на 3.103 м, а дотаму се оди со жичарница. Личи на пирамида, го искачиле и неколку Македонци. Всушност, планините источно од Зермат се најдобри за позиционирање. На пример, Gornergrat е окружена со 29 врвови над 4.000 м, оттаму се гледа и третиот по големина ледник на Алпите, но сигурно ќе ве заинтригира и фактот дека последните неколку години, поради климатските промени, на некои места, не секаде, можат да се видат и кактуси (бодликави круши). Стручњаците велат дека се размножуваат забрзано. Како и да било, музејот во центарот на гратчето, близу плоштадот, ќе ви ги даде сите детални информации за Матерхорн, патешествијата на лицата што се занимаваат со алпинизам, меѓу нив и авантурата на Edward Whymper, првиот алпинист кој го освоил неговиот врв – пред точно 160 години, во 1865-та.

Скијачкиот центар изобилува со голем број патеки што достигнуваат до 3.820 м височина, долги се вкупно 200 км (заедно со Червино – 350 км). Опфаќаат три планини, а меѓусебно се разликуваат по стрмнината, должината итн. Секоја има свои, специфични својства. Оттаму и поделеноста на пистите, соодветни за врвните скијачи, почетниците и за оние што не спаѓаат ниту во едната ниту во другата група, некаде помеѓу. Ареалот Schwarzsee во подножјето на Матерхорн, познат и по езерцето, импресионира со големината. Снегот се задржува долго, па и во лето. Патеките секогаш се средени, како во Klein Matterhorn. Таму е највисоката точка (3.820 м), затоа и косината можеби ќе ви предизвика возбуда. Спустот е во еден здив, 2.200 м – ќе ве однесе право во гратчето. Омилена меѓу повеќето скијачи, долга пет километри, секако е пистата Kumme, во Sunnegga-Rothorn. Скијањето со величествена глетка на планината во форма на пирамида не е ништо друго освен уживање на слободата. Но, рекреативците го обожаваат Gornergrat, додека врвните скијачи со задоволство ù се препуштаат на патеката Triftji, заради нерамнините кои се формираат токму сега, во февруари. Таква е природата, нејзините услови, законитости…

Височините до кои достигнуваат скијачките писти го поставуваат Зермат на првото место во Европа, цели области се на висина од 3.000 м, највисоката точка е 3.820 м (налето и 3.899 м). Скоро сите се наоѓаат на север. И покрај тоа што врнежите не се чести колку во другите зимувалишта, снегот се задржува долго. Некои патеки се покриени со шуми – во случај да фати невреме, како на пример во Sunnegga.

Искусните скијачи неретко се спуштаат и по недостапните терени, каде што снегот воопшто не е допрен со машина, и тоа со вратоломна брзина. Има и стаза со могули, во должина од 1.000 м, која завршува на самиот влез во Gant, кај жичницата. На останатите, чие искуство не е толку големо, им ги препорачуваат Klein Matterhorn, над Riffelberg, Kelle (велосипедската патека на лето, кога нема снег), White Here долга три километри, Hohtälli која ги разделува глечерите Findel и Gorner (лоцирана меѓу Gornergrat и Stochorn), Kumme и незаобиколно – Schwarzsee.

РЕСТОРАНИ ОД ПРВА КЛАСА ВО ВНАТРЕШНОСТА НА ПЛАНИНАТА

Неколкуте школи за скијање на почетниците ќе им помогнат да ги надминат буквално сите пречки, вклучително и стравот. Иако Зермат располага со повеќе стази приспособени за нив, во трите ареали, сепак најголем е интересот за Lesse под Sunnegga. Најмалите се тригодишни деца и покрај тоа што патеките не се наоѓаат во долините, туку на високите места, близу Riffelberg и на врвот во Klein Matterhorn. За среќа, тоа не ги обеспокојува ни малку. Напротив, им влева храброст. Несомнено дека мнозинството е наклонето кон алпските дисциплини, ама воопшто не е мал бројот и на оние кои ги сакаат нордиските. За да уживаат во скијачко трчање (крос-кантри скијање), неговите љубители мораат да патуваат со воз, нешто повеќе од десет минути. Стазата во Täsch е дваесет и петкилометарска. Но, патеките во Зермат се преплавени и со сноубордери. Вратоломии има секаде. Последниот спуст во денот без двоумење можете да го искористите и за малку да се забавувате, да испиете нешто. Малиот локал Hennu Stall во подножјето на Furi е совршен за младите кои сакаат гласна музика, но и да играат во нејзиниот такт. Голема е посетеноста и на Othmar’s и на Cervo, кога се враќаат од Sunnegga. Помирни се за разлика од првиот. Убав начин да влезете во ноќта и секако, забавата што ја нуди Зермат.

Скијачкиот центар е познат и по рестораните во внатрешноста на планината, сите (до еден) се од прва класа. Важат за најдобри на Алпите. Мнозина ги посетуваат и за време на паузите, кога скијаат, за да ручаат. Секој, без исклучок, е со прекрасен поглед на Матерхорн. Chez Vrony во Findeln стопроцентно ќе ве импресионира и со вкусните јадења и со рустиката. Цело попладне можете да уживате во величествената глетка од терасата свртена кон југ, навалени на софите. Конкурентен му е Findlerhof, познат и како Franz and Heidi. За добро расположение придонесува и селскиот амбиент, се разбира. Месното население ќе ви го препорача и Zum See (се стигнува за четириесетина минути одење пеш, се наоѓа под Furi) и Stafelalp (на 2.200 м височина, во Schwarzsee) и Alphitta (на надморска висина од 2.222 м, во Riffelalp), за енергичните и Gandegghütte (со 135-годишна традиција, лоциран во Trockener Steg, на 3.030 м височина).

Специјално приготвените јадења ќе ве воодушеват, независно дали ќе нарачате нешто со сушено месо, јагнешко или со Raclette du Valais чија ознака AOP (Appelation d’origine protégée) го гарантира потеклото на сирењето или пак ќе се одлучите за типично швајцарско фонду со три вида сирења, зошто да не. Во комбинација на добро вино, тамошно. Се карактеризира со висок, голем квалитет. Белото Fendant (бот. сплит во превод) е прикладно за фонду. Ако имате мерак за црвено, изберете меѓу Humagne Rouge, Pinot Noir и Syrah. Сите три се соодветни за со месо, сирење и така,  без ништо.

Независно дали скијате или не, во Зермат никогаш нема да го имате непријатното чувство на здодевност. Доволно е само да се качите на планината, проодни се сите патеки, врвот на Klein Matterhorn ќе го освоите со жичарница. Видиковецот е на надморска висина од 3.840 м, заедно со ледената пештера ќе придонесе да се чувствувате пријатно. Во меѓувреме, додека спортски настроените уживаат во зимските спортови, можете да им се препуштете и на чарите во рестораните низ падините. Но и во гратчето, сигурно. Има секакви локали, за сечиј вкус. Приквечер придружете им се на скијачите во Papperla, сигурно ќе ви ги раскажат возбудливите доживувања во текот на денот. Пабот се наоѓа во самиот центар на гратчето, исто како и Elsie’s – омилениот бар меѓу повозрасните. Шампањот е задолжителен, со мала закуска. Пријатни дружби има и во бифеата на хотелите и во рестораните со престижната ѕвезда на „Мишелин“ – After Seven (Backstage Hotel), Capri (Mont Cervin Palace) и во клубовите каде што ноќната забава трае до изутрина. Но и на лизгалиштето во кое се организираат натпревари во карлинг. Zermatt Unplugged што годинава ќе се одржи од 8 до 12 април е одлична прилика за тоа. Ќе има дури 80 концерти. Без исклучок на театарот. Па дури и за време на патувањата со Glacier Express, доколку се решите на некое од нив. Ги поврзува Зермат и Сент Мориц, преку Андермат (Andermatt). Минува низ 291 мост и 91 тунел, за осум часа.

 

Игор Ландсберг

ПОВРЗАНИ СТАТИИ