Висока технологија-„КИТ“ КОЈ УМЕЕ ДА ЛЕТА

13/05/2021

Што ви кажува името Селера? Или можеби „500 л“? А што е со Отоавиејшн, дали тоа ви е познато? Тоа „авиејшн“ ве потсетува на нешто поврзано со авионите, авијацијата, а „ото“ сигурно ве потсетува на првиот летач Ото Љиљантел или на ото моторите.

Но што значат и претставуваат сите спомнати нешта? Има нешто во имињата, но не сте ги сретнале заедно. Сега ќе откриеме каква направа сакаме да претставиме. Зборот „селериа“ е име на авион во експериментална фаза, направа со крила која досега има направено многу успешно завршени летови и тоа не било какви летови, туку исклучиво успешни. „Селера 500 л“ е авион во развој, но како што вели производителот наскоро леталото ќе биде пуштено во продажба, односно светската премиера ќе се одржи во 2027 година. И сега што го прави ова летало толку поинакво од другите за да заслужи да е дел од високата технологија?

Кога се прави сосема нов авион фелата од производители најмногу ја почитуваат смалената потрошувачка на гориво и притоа леталото да постигнува исти или слични брзини како останатите од класата. Не најчесто, туку секогаш смалената потрошувачка резултира со прелетување повеќе километри во „еден здив“, а леталово за кое пишуваме совладува растојанија од 8.300 километри. Авионот не е ист по дизајн како сегашниве. Неговото тело (фуселажот) најмногу личи на китовите од видот орка.

И сега се прашувате како со такво тело конструкторите успеале да ја намалат потрошувачката на гориво. Аеродинамиката е чудна и мошне занимлива наука и доколку умеете да ја испеглате како што треба, таа ќе ви врати 10 пати повеќе. Такво нешто успеале да „скројат“ конструкторите заедно со експертите по аеродинамика и го создале леталото „селера 500 л“. Таа аеродинамика е виновна за претерано малата потрошувачка на гориво во однос на останатите од класата – дури осум пати помалку гориво во однос на приватните млазни авиони чија брзина на економично летање е околу 740 км/ч. Такви работи се случуваат кога отпорот на воздухот е намален за 60 отсто, а вкупните трошоци за годишно одржување на леталото се намалени од пет до седум пати. За цена од шест авионски билети добивате приватен авион на располагање кој лета кога вие ќе посакате и тој само вас ве чека.

Ова се неколкуте главни нешта што се почитуваат во авијацијата. Но тимот од Отоавиејшн не застанува тука, туку оди натаму. „Селера 500 л“ нуди шест патнички места плус две за пилотот и копилотот и оддел за товар. Кабинскиот простор е најголем во класата, но и една класа над, тоа во превод значи висина од речиси два метри и првокласен конфор за шест патници. Не ја мешајте првата класа со бизнис класата. Ако бизнис класата ви оставила голем впечаток, тогаш замислите што нуди првата класа во авионскиот сообраќај и тоа по цена од економска класа. На пример, ако авио билет до Дубровник чини 7.000 ден. во економска класа со „боеинг 737“, таа иста цена ја плаќате за лет до Дубровник со „целериа 500 л“ односно 42.000 денари за шестмина. Се чини леталово е толку понадмоќно од останатите што е апсурдно зошто не „добива“ забрзани испитувања и пробни летови за што побрзо да влезе во секојдневна употреба. Дали можете да си замислите, издувните гасови се намалени за фантастични 80 отсто? Не заборавајте дека моторот е дизел со 12 цилиндри во V и секои од тие шест цилиндри може да работи како една целина, а другата да не работи. Конструкторите велат ќе внесат електричен, но и погон со горивни ќелии каде водородот е гориво, а при согорувањето ќе исфрла само водена пареа. Потоа во план им е да направат скоро двојно поголемо летало.

Проектот (леталото) „смартфиш“ иако беше и сè уште е врвен во секој поглед, досега нема завршница. Авионот „муни м 20 ј 201“ е првиот едномоторен четворосед што постигна брзина од 200 милји на час (322 км/ч) со мотор од 200 КС и сè уште неговата аеродинамика е ненадмината. И покрај сè производителот Муни е паднат на многу ниски гранки и му прети згаснување. Едномоторниот едносед „полен спешл“ постигнува брзина од 520 км/ч со мотор од само 180 КС. Или да го земеме за пример „арнолд а р 6“ претставен во 1992 год. Тоа е летало од класата под 300 кг. Со мотор од само 65 КС постигнува брзина од 343,8 км/ч.

Сите овие летала имаат две нешта заеднички, одлична аеродинамика проследена со врвни брзински особини, но истовремено никој во светот не е заинтересиран да ги откупи тие призводи или нивните патенти со цел да ги комерцијализира затоа што се супериорни во однос на останатите летала. Зошто е тоа така сè уште е голема загатка и не знаеме што ќе се случи во иднина со „селера 500 л“. Ја чекаме 2027 година да видиме како ќе се одвиваат работите со компанијата Ото авиејшн и нивното летало.

 

Жарко Атанасовски

ПОВРЗАНИ СТАТИИ

Преглед на приватност

Оваа веб-локација користи колачиња за да можеме да ви го обезбедиме најдоброто можно корисничко искуство. Информациите за колачињата се зачувуваат во вашиот прелистувач и извршуваат функции како што се ве препознаваат кога ќе се вратите на нашата веб-локација и му помагаат на нашиот тим да разбере кои делови од веб-локацијата ви се најинтересни и корисни.