ГЛАВНИОТ ГРАД НА ШКОТСКА, ЕДНА ОД СОСТАВНИТЕ ДРЖАВИ НА ВЕЛИКА БРИТАНИЈА, СИГУРНО ЌЕ ВЕ ПЛЕНИ СО СВОЈАТА МИСТИЧНОСТ НА ИСТ НАЧИН КАКО ШТО ЈА ВООДУШЕВИ ЏОАН К. РОУЛИНГ И ВО ИСТО ВРЕМЕ ЈА ИНСПИРИРА ДА ГИ НАПИШЕ КНИГИТЕ ЗА ХАРИ ПОТЕР. ЗДИВОТ НА СРЕДНОВЕКОВЈЕТО СЕ ЧУВСТВУВА БУКВАЛНО СЕКАДЕ, И ПО КАЛДРМАТА И ВО ЗАМОКОТ НА ВОЗВИШЕНИЕТО ВО СТАРИОТ ДЕЛ, ЗА РАЗЛИКА ОД НОВИОТ КАДЕ ШТО РИТАМОТ Е ЗАБРЗАН ТИПИЧНО МЕТРОПОЛСКИ
Нема сомневање, престојот во шкотската метропола ќе го држите во сеќавањето уште долго по него, претворајќи ги впечатоците во незаборавни спомени. Градот е совршен за туристите чија склоност кон авантурите всушност е пресудна за да го посетат. Не случајно Единбург е познат и како родно место на Хари Потер, младиот волшебник за кој се говори дека е најголемиот феномен по „Битлси“, што го карактеризира нескротлив темперамент и авантуристички дух. Без оглед на фиктивноста, Џоан К. Роулинг била во голема мера инспирирана од тамошната реалност, во смисла на единбуршкиот надворешен изглед, кој дефинитивно делува нестварно. Можеби по малку и мрачно, и буквално и метафорично, во неговото преносно значење. Но, само на прв поглед – бегло, затоа што средните векови по дифолт важат како такви, исполнети со мрак. Кафеаната во која британската писателка ја започнала серијата романи секогаш е полна со гости, нејзини обожаватели. Седела во задниот дел на „The Elephant House“, со поглед на замокот чиј амбиент ги вдахнале и сценографите во нејзината екранизација.
ПРОШЕТКА НИЗ ГРАДОТ НА ДВЕ ТРКАЛА
Доколку не сте испланирале ништо за оваа пролет, каде би отпатувале, воопшто не се двоумете шкотската метропола нека биде ваша крајна дестинација. Во неврзаните разговори со нејзините жители ќе ви кажат дека напролет е најубава, иако секој период од годината има своја драж. Сончевата светлина ја отвора, боите се инакви, вклучително и расположението. Со задоволство ќе ви препорачаат да изнајмите велосипед, на две тркала да прошетате низ градот, алудирајќи на возбудливоста, доживувањето итн. Опсегот на велосипедските патеки во Единбург е импресивен заради неговата широчина. Возењето близу каналот, покрај него и посетата на градската четврт Портобело каде што е плажата, оддалечена само 5 километри од центарот (ни толку), идеално место за да си дадете и малку оддив, се проследени со убави видици. Згора на сè, во пролет започнува и сезоната на маратоните, атлетските дисциплини како трчање на 42.195 м, не заобиколувајќи ги единбуршките знаменитости. Стартуваат и фестивалите чиј број е импозантен, музиката секако е во преден план, исто така и настапите во живо, за сечиј вкус, меѓу нив и децата. Годинава смотрата на науката ќе трае од 30 март до 14 април, додека Интернационалниот детски фестивал ќе се отвори на 25 мај, ќе трае до 2 јуни. Меѓу причините за напролет да ја посетите шкотската метропола се вбројува и цутењето на црешите. Има неколку места на кои глетката е впечатлива, заедно со гужвите на пазарите чии земјоделски производи не само што се органски туку и делуваат инспиративно кај посетителите за да зготват нешто, дегустирајќи го надалеку прочуеното виски на улица, во баровите каде што детално ќе ви се опише и самото правење, со ферментација на жито. Како и да било, искуството нема цена бидејќи во голема мера се сведува на традиција. Доколку се одлучите за туристички водич, маршрутата оставете му ја нему. Во спротивно, планот за движење направете го претходно, за да не губите време на помалку суштествени работи. Секој град е приказна за себе, но вашите интереси нека ја диктираат биколката. Секогаш ќе има нешто што нема да успеете да го видите. Можеби следниот пат. Сепак, бедекерите ќе ви ги препорачаат културните, историските знаменитости, вклучително и атракциите по кои е и најпознат. Секако дека истото важи за Единбург. На чело на Шкотска е од 15 век, а модернизмот стапил на сцена во 18 век. Новиот дел на градот им пркоси на средновековните обележја што доминираат во стариот.
Како негов симбол се смета главниот, замокот на возвишението бидејќи постојат и други, помали. Се нарекува и единбуршки, поради неговата доминација. Бил и кралски дворец и воен затвор, служел и за одбрана. Во минатото често го напаѓале и морските разбојници, т.е. пиратите. Историјата е раскажана во брошура и аудиозапис на 12 јазици, која напати е грозоморна. Во исто време и фасцинантна. Поради големата посетеност има статус на своевиден трејд-марк од причина што влезницата се наплатува обичната чини од 15,50 до 19,50 £ за возрасни, цените за пензионерите и децата меѓу 7 и 15 години се намалени. Помалите не плаќаат ништо. Капелата на светителката Маргерит, холот и саатот застанат на еден, заедно со топот надвор, побудуваат силни емоции, а и огромен интерес. Таму се и круните и збирките оружја и каменот на судбината. Направете мала пауза во гостилницата Redcoat или пак во собите за чај на кралицата Ана.
Вниманието ќе ви го свртат и останатите: замокот Lauriston, сведокот на стилот, начинот на живеење во почетокот на 20 век, сосе шумата, јапонската градина…; романтичниот Craigmillar каде што се засолнила кралицата Мери во 1566-та; куќата на плоштадот Шарлот, дизајнирана од архитектот Роберт Адам со грузиски белези; една од најстарите градби во Единбург, со фасцинантни, рачно сликани тавани од 1620-та; зградата која некогаш била и и затвор и наплатна рампа и судска палата. Без исклучок на Сент Џајлс, катедралата во која беше положен ковчегот со телото на кралицата Елизабета Втора. Ќе се восхитите од нејзините витражи, капелата и приказната за шкотското витештво. Стара е 900 години, за разлика од седумвековната капела Рослин чии камени обработки се со чудна симболика, но сепак делуваат инспиративно врз уметниците, писателите како Ден Браун за „Кодот на Да Винчи“, книгата од 2003-та, каде што се снимаше и самиот филм.
ВИСКИ СО „ХАГЕС“ И ГАЈДАЏИИ
Следствено, уметничката сцена во шкотската метропола како дел од културата е богата и заради таквите (богати) колекции слики, ремек-дела и на современиците и на старите мајстори, како на пример Тицијан, Рембрант, Констабл…, собрани во десетината галерии од кои 3 се национални. Речиси сите работат до 17:00. Повеќето имаат свои кафетерии. А единбуршките музеи, пак, ќе ви раскажат за минатото, историјата на градот, неговите жители. Во светот на познатиот Волтер Скот ќе се нурнете и благодарејќи на установата посветена на писателите, сместена во зданието кое во 2022-ра јa одбележа 400-годишнината од неговата изградба.
За да го опипате пулсот на градот преку жителите, нивните страсти, па и карактеристики, посетете ги пазарите на кои се нудат земјоделски, месни, млечни производи, вклучувајќи ги и морските риби, плодови со висок квалитет во изобилство. Продавачите кои во голем број се и производители ќе ви ја всадат навиката за готвење, доколку ја немате, ќе ви откријат понекоја тајна, колку да ве заинтригираат. Неретко се разменуваат и рецепти за специјалитетите на шкотската кујна. Зависно од маркетите, ќе наидете и на домашни ракотворби. Секогаш се полни, а во пролет некако оживуваат. 10 на број, пазарите се присутни во сите бедекери што никако не смеете да ги заобиколите. Ниту продавниците на калдрмисаните улици, во новите квартови. Луксузните брендови се дел од понудата која е приспособена на побарувачката. Доминира стилот на Британците, со шкотска примеса – тартанот може да се види буквално секаде.
Ако не сакате да се заморувате со него (шопингот), прошетајте низ кралската ботаничка градина, оддалечена само дваесетина минути пешачење од центарот. На површина од 70 хектари се засадени дури 100.000 растенија, многу од нив и џиновски. Зоолошката градина со 1.000 животни (коали, фламинга, шимпанза…) е привлечна за децата, исто како и детскиот музеј и занданата каде што ќе се соочат (лице в лице) со членовите на канибалското семејство, злогласните разбојници. Секако, барајќи авантури, можете да слезете и во подземните простории на кралицата Мери, наменети и за живеење, работа меѓу 17 и 19 век. Исто така и околината е атрактивна – колонадата, ридиштето на кое се качуваат младите за да уживаат во глетката, особено навечер кога Единбург е осветлен како во него да се снима филм.
Престојот во шведската метропола секако дека треба да ја искористите за некоја тура врзана за алкохолниот пијалак што се прави со ферментација на жито. Се служи насекаде, па дури и во дуќаните. Се продава во големи количества. Без оглед на категоријата, угостителските објекти ќе ви препорачаат и „хагес“, за вискито да ви легне. Солениот пудинг се прави со срце на овца, дробови (црни, бели), зачини, кромид и овес. Како додаток се ставаат компири, репа. Гајдаџиите секогаш се добредојдени, традиционално облечени. За подобро расположение.